Göz sağlığı, yaşam kalitemizi belirleyen en temel unsurlardan biridir ve retina hastalıklarının erken teşhisi, kalıcı görme kayıplarını önlemede hayati rol oynar. Tıbbi literatürde Fundus Floresein Anjiyografisi (FFA) olarak bilinen göz anjiyosu, gözün arka kısmındaki damar yapısını ve sinir tabakasını detaylı bir şekilde incelemeye yarayan gelişmiş bir görüntüleme yöntemidir. Kalp anjiyosundan farklı olarak, bu işlemde damar açma veya stent takma gibi bir müdahale yapılmaz; amaç tamamen tanısal görüntülemedir.

Göz Anjiyosu Nedir?

Göz anjiyosu nedir sorusunun en net cevabı şudur: Göz dibi (retina) damarlarının yapısını, kaçak olup olmadığını ve kan dolaşımını incelemek için özel bir boya kullanılarak yapılan fotoğraf çekim işlemidir. Kol damarından verilen “floresein” adlı boya kan dolaşımına karışıp göz damarlarına ulaştığında, özel filtreli kameralarla arka arkaya fotoğraflar çekilir. Bu işlem, standart muayenede görülemeyen kılcal damar hasarlarını ve retina altındaki sızıntıları ortaya çıkarır.

Anjiyonun Çalışma Prensibi

Bu tetkik, aslında bir röntgen veya radyasyon içeren bir işlem değildir. Temel mantık, kan damarlarının içindeki akışı boyalı madde ile görünür kılmaktır. Göze enjekte edilen ışığa duyarlı boya, mavi ışık altında parlayarak (floresans) damar haritasını detaylı bir şekilde ortaya döker.

Hekimler bu haritayı inceleyerek, damarların nerede tıkandığını, nerede kanama yaptığını veya nerede yeni ve sağlıksız damar oluşumları (neovaskülarizasyon) başladığını tespit eder. Bu sayede lazer tedavisi veya göz içi iğne tedavilerinin gerekip gerekmediğine karar verilir.

Göz Anjiyosu Neden Yapılır?

Göz anjiyosu, başta şeker hastalığına bağlı göz hasarları ve yaşa bağlı görme kayıpları olmak üzere, retina tabakasını etkileyen birçok hastalığın teşhis ve takibi için yapılır. Diyabetik retinopati, sarı nokta hastalığı (makula dejenerasyonu), retina damar tıkanıklıkları, göz içi tümörleri ve nedeni açıklanamayan görme azalmalarında göz anjiyosu neden yapılır sorusu gündeme gelir. Bu tetkik, hastalığın evresini belirlemek ve doğru tedavi rotasını çizmek için altın standarttır.

Diyabet ve Göz Sağlığı

Şeker hastalığı, kılcal damar yapısını bozarak sızıntılara ve kanamalara yol açar. Göz anjiyosu, diyabetik retinopatinin evresini belirlemede en etkili yöntemdir. Hangi bölgelerin beslenemediği (iskemi) veya hangi bölgelerde ödem oluştuğu anjiyo sayesinde mikron düzeyinde tespit edilir.

Sarı Nokta Hastalığı ve Damar Tıkanıklıkları

Yaşa bağlı makula dejenerasyonunun (sarı nokta) “yaş tip” olarak adlandırılan ve hızlı görme kaybına yol açan türünde, retina altında istenmeyen damar yumakları oluşur. Anjiyo, bu damar yumaklarının yerini tam olarak gösterir. Ayrıca hipertansiyona bağlı gelişen damar tıkanıklıklarında da hasarın boyutunu anlamak için bu yönteme başvurulur.

Göz Anjiyosu Nasıl Yapılır?

Göz anjiyosunun yapılma süreci, öncelikle hastanın göz bebeklerinin damlalarla büyütülmesiyle başlar. Hasta cihazın önüne oturur ve kolundan veya el üzerinden damar yolu açılarak floresein boyası enjekte edilir. Boya saniyeler içinde göz damarlarına ulaşır ve hekim, özel kameralar kullanarak seri fotoğraflar çeker. İşlem sırasında hasta herhangi bir ağrı hissetmez, sadece fotoğraf flaşlarının parlak ışığını fark eder.

Hazırlık Aşaması

İşlemden önce hastanın tıbbi geçmişi ve alerji durumu sorgulanır. Göz bebeklerini büyütmek için damlatılan damlaların etki etmesi kişiden kişiye değişmekle birlikte ortalama 15-30 dakika sürer. Bu süre zarfında hastanın görmesi bulanıklaşır ve yakını görmekte zorlanır.

Çekim ve Görüntüleme

Damar yolu açıldıktan sonra hasta çenesini ve alnını cihaza yaslar. Boya verildiği andan itibaren saniyede birkaç kare fotoğraf çekilmeye başlanır. Boyanın atardamarlardan toplardamarlara geçişi (fazlar) saniye saniye kaydedilir. Hekim, hastadan bakışlarını belli yönlere çevirmesini isteyebilir; bu sayede retinanın çevresel kısımları da görüntülenir.

Göz Anjiyosu Ne Kadar Sürer?

Hazırlık aşaması hariç tutulduğunda, göz anjiyosu ne kadar sürer sorusunun cevabı yaklaşık 10 ila 15 dakikadır. Ancak göz bebeklerinin damlalarla büyümesi için gereken 20-30 dakikalık bekleme süresi de eklendiğinde, hastanın klinikte geçireceği toplam süre 45 dakika ile 1 saat arasında değişebilir. Çekim işleminin kendisi oldukça hızlıdır ve boyanın dolaşım hızıyla senkronize ilerler.

Zamanlama ve Süreç

• Damlaların Etkisi: 20-30 dakika.
• Damar Yolu Açılması: 2-3 dakika.
• Çekim Süresi: Boyanın verilmesi ve fotoğrafların alınması ortalama 5-10 dakika sürer.
• Dinlenme: İşlem sonrası hastanın 15-20 dakika gözetim altında tutulması gerekebilir.

Bu süreler, hastanın uyumuna ve damar yapısının görüntülenme kolaylığına göre küçük değişiklikler gösterebilir. Ancak genel olarak, hastanede tüm gününüzü harcayacağınız bir işlem değildir.

Göz Anjiyosu Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

İşlem sonrasında en sık karşılaşılan durum, verilen boyaya bağlı olarak cilt renginin hafif sararması ve idrar renginin koyu turuncu-sarıya dönmesidir. Göz anjiyosu sonrası dikkat edilmesi gerekenler listesinin başında bol su içmek gelir; çünkü boya böbrekler yoluyla atılır. Ayrıca göz bebekleri büyütüldüğü için 4-6 saat boyunca bulanık görme ve ışığa hassasiyet devam eder, bu nedenle araba kullanılmamalı ve güneş gözlüğü takılmalıdır.

Boyanın Vücuttan Atılması

Vücuda verilen floresein boyası, radyoaktif bir madde değildir ve genellikle 24-48 saat içinde tamamen vücuttan atılır. İdrar rengindeki değişim korkulacak bir durum değildir, aksine böbreklerin çalıştığını ve boyanın atıldığını gösterir. Bol sıvı tüketimi bu süreci hızlandırır.

Görme Kalitesi ve Güvenlik

Göz bebeklerini büyüten damlaların etkisi geçene kadar yakını görme bozukluğu devam edecektir. Bu süre zarfında okuma yapmak veya ince işlerle uğraşmak zor olabilir. En önemli güvenlik uyarısı, işlemden hemen sonra trafiğe çıkmamaktır. Mümkünse hastanın yanında bir refakatçi ile gelmesi önerilir.

Göz Anjiyosu Fiyatı Nedir?

Bu işlemde kullanılan teknoloji ve hastanenin donanımı maliyetleri etkileyen temel faktörlerdir. Göz anjiyosu fiyatı konusunda net bir rakam vermek yanıltıcı olabilir; çünkü SGK anlaşmalı hastaneler, üniversite hastaneleri ve özel klinikler arasında fiyat politikaları farklılık gösterir. Ayrıca işlemin tek göz mü yoksa iki göze mi uygulanacağı ve ek tetkiklerin (OCT gibi) yapılıp yapılmayacağı da toplam maliyeti belirler.

Fiyatı Etkileyen Unsurlar

• Cihaz Teknolojisi: Dijital anjiyo cihazları veya geniş açılı görüntüleme sistemleri fiyatı değiştirebilir.
• Kurum Politikası: Özel sağlık sigortaları veya SGK kapsamı, hastanın cebinden çıkacak tutarı doğrudan etkiler.
• Ek İşlemler: Anjiyo sonucuna göre aynı seansta lazer tedavisi gerekirse maliyet artabilir.

En doğru fiyat bilgisini almak için işlemin yapılacağı sağlık kuruluşunun muhasebe veya hasta danışmanlığı birimiyle görüşmek gerekir. Ancak genel olarak, göz anjiyosu, sağladığı hayati bilgiler göz önüne alındığında ulaşılabilir maliyetli bir tetkiktir.